Vitrektomi Cerrahisi Nedir?

Temmuz 7, 2025

İçindekiler Tablosu

Vitrektomi Cerrahisi Nedir?

Vitrektomi ameliyatı genellikle retina ve vitreusla ilgili çeşitli hastalıkların tedavisinde uygulanır. Vitrektomi ameliyatında, gözün iç kısmındaki vitreus jelinin cerrahi olarak çıkarılır ve retina tabakasının üzerinde bulunan anormal durumlara müdahale edilir.

Hangi Göz Hastalıklarında Vitrektomi Uygulanır?

Retina dekolmanı

Retina dekolmanı, gözün arkasındaki ışığa duyarlı sinir tabakası olan retinanın, altındaki destek dokulardan ayrılmasıdır. Bu ciddi bir durumdur, çünkü tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına neden olabilir.

Makula deliği

Makula deliği, gözün arkasında yer alan ve keskin görmeden sorumlu olan makula adlı merkezi retina bölgesinde, yuvarlak bir açıklık veya yırtık oluşmasıdır. Bu durum genellikle yavaş yavaş gelişir ve merkezi görme etkilenir.

Diyabetik retinopati

Diyabetik retinopati, şeker hastalığı (diyabet) nedeniyle gözün arkasında yer alan retina tabakasındaki damarların hasar görmesiyle oluşan bir göz hastalığıdır. Tedavi edilmezse kalıcı görme kaybına yol açabilir.

Göz içi kanamaları

Göz içi kanamaları, gözün iç yapılarında (özellikle retina ve vitreus boşluğunda) oluşan kan birikimleridir. Tıbbi olarak en sık karşılaşılanı vitreus hemorajisidir. Bu gözün içini dolduran jelimsi yapı olan vitreus içine kan sızmasıdır. En sık nedenleri diyabetik retinopati, retina yırtıkları, göz travmaları, yaşa bağlı makula dejenerasyonu, retina damar tıkanıklıklarıdır.

Epiretinal membran (ERM)

Retina tabakasının en ön yüzeyinde, özellikle makula (merkezi görme noktası) üzerinde oluşan ince, yarı saydam bir zar tabakasıdır. Bu zar, retinanın düzgün yapısını bozarak görme kalitesini düşürebilir.

Göz travmaları

Göz travmalarında gözün her tabakası hasar görebilir. Retina yırtığı veya retina dekolmanı, koroid dekolmanı, göz içi kanaması, göz içi yabancı cisim bulunduğunda vitrektomi ameliyatı gerekebilir. Göz travmaları bazen kalıcı görme kaybına neden olabilir.

Göz içi yabancı madde bulunması

Dışarıdan gelen bir nesnenin (örneğin metal, cam, taş, ahşap parçası) göz küresini delerek gözün içinde kalması durumudur. Bu ciddi bir göz travmasıdır ve acil tıbbi müdahale gerektirir.

Göz içi enfeksiyonları (endoftalmi)

Göz küresi içinde meydana gelen şiddetli iltihaplanma (enfeksiyon) durumudur. Genellikle göz içine mikrop (bakteri veya nadiren mantar) girmesiyle oluşur. Acil bir göz hastalığıdır, kısa sürede kalıcı görme kaybına neden olabilir. Göz içi cerrahileri, göz travmaları ya da vücuttaki başka bir enfeksiyon kaynağından gelişebilir.

Üveit gibi durumlar

Üveit gözün iç kısmındaki üvea adı verilen damarsal tabakanın iltihaplanmasıdır. Görmeyi tehdit eden bir hastalıktır. Gözün içindeki vitreus jelinin opaklaşmasına neden olduğunda vitrektomi ameliyatı gerekebilir.

Vitrektomi Ameliyatı Hangi Anestezi Yöntemi İle Yapılır?

Lokal veya genel anestezi ile yapılabilir. Lokal anestezide göz çevresine aneztezik ilaçlar enjekte edilir. Böylelikle gözde oluşabilecek ağrı hissi ortadan kaldırılabilir. Lokal anestezi sırasında hastanın başını hareket ettirmeden ameliyat süresince sırt üstü yatması gerekir. Hastanın yüzü ve vücudu steril örtülerce kapalı kalır. Uzun sürmesi öngörülen ameliyatlarda, kapalı ortam fobisi (klostrofobik kişiler) ve uyum zorluğu (çocuk hastalar, bunama, sağırlık, kaygı bozukluğu olan hastalar) bulunan kişilerde lokal anestezi ile ameliyat önerilmez. Bunun yerine genel anestezi tercih edilir. Hasta tamamen uyur, hiçbir şey hissetmez.

Vitrektomi Ameliyatı Ağrılı mıdır?

Vitrektomi operasyonu sırasında ağrı duyusu hissedilmez. Bu durum, uygulanan anestezi teknikleriyle sağlanmaktadır. Çoğu olguda, cerrahi girişim lokal anestezi altında gerçekleştirilir; bu yöntemle göz çevresine uygulanan spesifik medikasyonlar vasıtasıyla ağrı impulslarının iletimi tamamen bloke edilir. Hasta işlem sırasında uyanık olmasına rağmen, cerrahi alanda herhangi bir acı veya rahatsızlık hissi algılamaz. Ancak, belirli endikasyonlar dahilinde, örneğin operasyon süresinin uzayacağı öngörüldüğünde, klostrofobisi olan bireylerde, pediyatrik hastalarda veya kooperasyon güçlüğü yaşanan olgularda (demans, işitme kaybı, anksiyete bozukluğu gibi durumlar), genel anestezi tercih edilebilir. Genel anestezi altında hasta tamamen uyutulur ve operasyon süresince herhangi bir duyusal algılaması olmaz.

Ameliyat Sırasında Ağrı Olur mu?

Vitrektomi sırasında genellikle ağrı hissedilmez, çünkü işlem lokal anestezi (göz çevresi uyuşturularak) veya genel anestezi (tam uyku hali) altında yapılır. Lokal anestezi ile göz çevresine iğneyle anestezik madde uygulanır. Bu sayede göz hareketleri ve ağrı hissi engellenir. Hasta uyanıktır, ama gözünü kıpırdatamaz ve görme bulanık veya karanlık olabilir. Bazı hastalar ışık parlamaları veya gölge hareketleri hissedebilir. Ağrı hissedilmez, ama basınç veya hafif dokunma hissi olabilir. Ameliyat sırasında ağrı olduğunda ilave lokal anestezik ilaçlar uygulanarak ağrı ortadan kaldırılabilir.

Vitrektomi Cerrahi Sonrası Ağrı Durumu Nasıldır?

Vitrektomi sonrası ağrı, genellikle hafif düzeydedir ve çoğu hasta tarafından tahammül edilebilir olarak tanımlanır. Ancak her bireyin ağrı eşiği farklıdır ve bazı durumlar daha fazla rahatsızlık yaratabilir. Ameliyattan sonra hafif ağrı, batma hissi, kanlanma ve kızarıklık, ışık hassasiyeti, gözde basınç hissi olabilir. Özellikle zor ve uzun süren ameliyatlarda bu durum daha sık gözlemlenir. Ameliyat sonrası verilen damlalar ile bu durum iyileşir.

Hafif Batma ve Rahatsızlık Normal midir?

Hafif batma ve rahatsızlık hissi normaldir ve birçok hastada görülür. Bu tür şikayetler, ameliyat sonrası sürecin doğal bir parçası olarak kabul edilir. Ancak bu durum birkaç günden uzun sürerse veya şikayetler şiddetlenirse, mutlaka doktorunuza başvurmanız önerilir.

Ağrı Yönetimi ve İlaç Kullanımı

Vitrektomi ameliyatı sonrası oluşan ağrılar için kullanılacak göz damlaları ile hastaların rahatlaması sağlanır.

Vitrektomi Ameliyatı Sonrası Süreç Nasıl İlerler?

İlk günlerde nelere dikkat edilmeli?

Göz hijyenine dikkat etmek çok önemlidir. Ameliyat sonrası verilen ilaçlar düzgün ve zamanında kullanılmalıdır. Ameliyat sonrası genellikle antibiyotikli ve kortizonlu göz damlaları verilir. Damlalar belirtilen saatlerde, steril şekilde kullanılmalıdır. Damlaları damlatmadan önce eller yıkanmalı ve damlalığın ucu kesinlikle göze temas edilmemelidir. Doktorunuz özel bir pozisyonda yatmanızı ya da oturmanızı istemiş olabilir.

Özellikle yüzüstü yatış gibi özel bir pozisyon, retinanın yerinde kalması ve yapışması için gereklidir. Bu pozisyonu belirtilen süre boyunca dikkatle uygulamanız çok önemlidir. Göz bandajı veya göz koruyucu kapağı (özellikle gece uyurken) kullanılabilir. Ameliyatlı göz ovuşturulmamalı ve bastırılmamalıdır. Ameliyat sonrasındaki bir hafta süresince göze su kaçırılmamalıdır. Göz çevresi hijyenik göz temizleme mendilleri ile ya da kaynamış ve soğutulmuş suya batırılmış temiz ped veya pamukla temizlenebilir.

Göz bandı kullanımı ve kontroller

Göz bantları, gözü toz, mikrop, darbe gibi dış etkilerden korumak, gözü dinlendirmek, ışığa hassasiyetini azaltmak için kullanılır. Genellikle ameliyat sonrası bir gün boyunca takılır. Doktorunuz muayene sonrası çıkarır ve gerek görürse daha uzun süreli kullanım önerir. Bazı durumlarda, özellikle göz içine gaz veya silikon verildiyse, baş pozisyonuna göre koruyucu olarak daha uzun süreli kullanılabilir.

Görme ne zaman düzelir?

İlk birkaç gün gözde bulanıklık, hafif ağrı ve rahatsızlık olabilir. Görme bu dönemde genellikle net değildir. 1-2 hafta içinde gözdeki şişlik azalır ve görme yavaş yavaş toparlanmaya başlar. 4-6 hafta sonra pek çok hastada görme belirgin şekilde düzelir. Nihai görme seviyesi genellikle 3 ay ve sonrasındaki dönemde oturur. Ancak bazı kişilerde 6 aya kadar sürebilir. Silikon yağı tamponadı bulunan gözlerde silikon yağının alınacağı ikinci ameliyat sonrası görme düzeyi bir miktar daha artabilir. Ameliyat sonrası görme seviyesinin artıp artmayacağı ameliyatın nedenine, ameliyat öncesi retinanın hasarlanma seviyesine ve ameliyat sonrası hastanın yara iyileşme cevabına göre değişir.

İşe ve günlük hayata dönüş süresi

Masa başı işlerde (bilgisayar, ofis vb.) genellikle 1-2 hafta içinde işe dönüş mümkün olabilir, ama doktor onayı gereklidir. Fiziksel efor gerektiren işlerde (inşaat, taşıma vb.) 4-6 hafta veya daha uzun süre gerekebilir. Araç kullanımına 1-2 hafta içinde başlanabilir. Ancak ameliyatlı gözde görme düzeyi düşük ise doktorunuza danışılarak dikkatli bir şekilde, kısa mesafe sürüş mümkün olabilir. Gaz tamponu kullanılmışsa uçak yolculuğu yasaktır. Gaz emilene kadar (genellikle 1-3 ay) beklenmelidir.

Komplikasyon belirtileri (örneğin ani ağrı veya görme kaybı)

Gözde aniden bir kararma, puslanma veya ışık algılamasının kaybolması, şiddetli ve geçmeyen ağrı, gözde yaygın ve yoğun kızarıklık, ışık çakmaları veya yeni uçuşan cisimler komplikasyon belirtisi olabilir.Bu belirtiler, ciddi komplikasyonların (enfeksiyon, retina dekolmanı, yüksek göz içi basıncı) habercisi olabilir.Bu nedenle doktorunuza beklemeden muayene olmanız gerekir. Yaygın ve genellikle geçici olan belirtiler ise hafif batma veya ağrı, gözde bulanıklık, ışık hassasiyeti, göz yaşarması, kzarıklık veya kanlanmadır.

Vitrektomi Cerrahi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

Baş pozisyonu

Göz içine gaz veya silikon yağı tamponadı konulmuşsa, doktor tarafından belirtilen baş pozisyonu mutlaka korunmalıdır. Bu pozisyon ilk günler çoğunlukla yüzüstü yatma ya da oturma şeklinde olup, hastanın durumuna göre değişebilir. Bu pozisyon ve göz içindeki tampon maddenin yardımıyla retinanın yerine oturması sağlanır.

İlaç kullanımı ve göz damlaları

Antibiyotikli ve kortizonlu göz damlaları düzenli kullanılmalıdır. Bazen ameliyat sonrası göztansiyonu yükselebilir. Bu durumda göz tansiyonunu düşürücü ilaçlar da tedaviye eklenir.

Fiziksel aktiviteler (spor, ağır kaldırma)

İlk haftalarda ağır kaldırmaktan, aşırı ıkınmak ve öksürmekten kaçınılmalıdır. Spor, yüzme ve yoğun egzersizler genellikle 4-6 hafta yasaktır. Bilgisayar ve diğer ekranlı araç kullanımı genelde birkaç gün içinde başlayabilir.

Hijyen ve enfeksiyon riskine karşı önlemler

İlk bir hafta göze su, sabun, şampuan kaçmamalıdır. Göz kesinlikle ovuşturulmamalıdır.

Uçak yolculuğu ve yüksek rakım

Eğer göze gaz tamponadı konulduysa, gaz tamamen erimeden uçakla seyahat etmek ve yüksek rakıma çıkmak çok tehlikelidir. Bu durum ciddi göz içi basınç artışına ve görme kaybına neden olabilir. Doktorunuz uçabilir izni verene kadar kesinlikle uçak yolculuğu yapılmamalıdır. Karayolu ile yüksek rakımda olan bir yere gidilecekse, doktorunuzun önereceği ilaçlar ile yolculuk mümkün olabilir.

Vitrektomi Ameliyatı Riskleri ve Olası Komplikasyonlar Nelerdir?

Enfeksiyon riski

Vitrektomi cerrahi sonrasında göz içi enfeksiyonu (endoftalmi) riski oldukça düşüktür. Bunu sağlayan en önemli faktör, ameliyata başlamadan önce göz yüzeyinin ve kapakların antiseptik solüsyonlarla temizlenmesidir. Ayrıca, ameliyatta steril örtü ve cerrahi aletler kullanılmaktadır. Steril olmayan hiç bir malzeme kullanılmamalıdır. Böylelikle enfeksiyon olasılığı en aza indirilir. Ameliyat sonrasında da kullanılacak antibiyotikli damlalar, enfeksiyon riskini azaltır.

Göz tansiyonu artışı

Özellikle göz içine gaz ya da silikon yağı tamponadı konulan hastalarda ameliyat sonrasında göz tansiyonu yükselebilir. Göz tansiyonunu düşüren damlalar ile göz tansiyonu düşürülebilir. Genelde göz tansiyonu yüksekliği geçicidir. Ancak gözde uzun süreli silikon yağı tamponadının kalması kalıcı göz tansiyonu yüksekliği yapabilir.

Katarakt gelişimi

Vitrektomi ameliyatı sırasında veya sonrasında katarakt gelişebilir. Özellikle sonrasında gelişen katarakt oranı oldukça yüksektir. Katarakt gelişmesi genelde 1ay-2 yıl içinde olur. Vitrektomi sırasında göz içindeki jel (vitreus) çıkarılıp yerine hava, gaz ya da silikon yağı konulabilir. Bu maddeler göz içi metabolizmasını değiştirir ve doğal merceğin oksidatif stresini arttırarak bulanıklaşmasına neden olabilir. Vitreusun çıkarılması ile göz merceği daha fazla oksijen ve ışığa maruz kalır. Tüm bunlar 1-2 yıl içinde %60-90 oranında katarakt gelişmesine neden olur. Vitrektomi sonrasında katarakt gelişirse fako cerrahisi ile ameliyat yapılır. Bazen vitrektomi ve katarakt ameliyatı aynı seansta uygulanabilir. Özellikle ileri yaş ve belirgin katarakt varsa tercih edilebilir.

Retina dekolmanı

Vitrektomi cerrahi sonrası retina dekolmanı az da olsa görülebilir. Basit vakalarda bu oran %1-5 iken daha karmaşık durumlarda (diyabet, travma proliferatif vitreoretinopati vs.) %10-20’dir. Bunun nedeni retina gerginliği veya çekintileri, hastanın yara iyileşme cevabı, yetersiz tampon maddesi, daha önce var olan incelmiş retina veya dejenerasyon olabilir. Özellikle ileri derecerde retina hasarı olan gözlerde görülme olasılığı artar. Retina dekolmanı geliştiğinde tekrar vitrektomi ameliyatı uygulanır.

İkincil cerrahi ihtiyacı

İlk vitrektomi cerrahi sonrası iyileşmenin yetersiz olduğu ya da yeni komplikasyonlar geliştiği durumlarda gerekebilir. Bu tür ek cerrahiler bazı hastalar için öngörülebilirken, bazıları ani gelişen komplikasyonlara bağlı olarak planlanır. İkincil cerrahiler retina dekolmanı tekrarında, katarakt geliştiğinde, silikon yağının çıkarılmasında, göz içi basınç problemlerinde gerekebilir. İkincil cerrahiler ilk vitrektomiden haftalar veya aylar sonra gerekebilir. Bazıları planlı olup bazıları ise acildir. Vitrektomi ameliyatı retina konusunda tecrübeli hekimlerce yapılırsa, bu komplikasyonların oranı oldukça azalır.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Vitrektomi körlüğe neden olur mu?

Vitrektomi genellikle körlüğü önlemek için yapılır. Ancak bazı durumlarda, nadiren de olsa kalıcı görme kaybı (körlük) riski taşır. Bu risk hastalığın ciddiyetine, gözün genel durumuna, ameliyatın nasıl geçtiğine ve ameliyat sonrası gelişebilecek komplikasyonlara bağlıdır. Karmaşık olmayan vakalarda kalıcı körlük riski çok düşüktür. Karmaşık vakalarda (ileri diyabet, travma, retina dekolmanı) körlük riski artar ama modern cerrahi ile çoğu vakada engellenebilir. Deneyimli bir retina cerrahı ile yapılan vitrektomi ameliyatının komplikasyon oranı düşer.

Vitrektomi sonrası görme tamamen geri gelir mi?

Vitrektomi sonrası görmenin tamamen geri gelip gelmemesi, birkaç önemli faktöre bağlıdır. Cevap ne yazık ki ‘evet’ ya da ‘hayır’ kadar net değildir. Her hastaya ve gözdeki sorunun türüne göre değişir. Bazı hastalarda vitrektomi sonrası görme neredeyse tamamen normale dönerken, bazı hastalarda kısmen düzelir veya hiç düzelmeyebilir.

Gaz veya silikon kullanımı nedir?

Vitrektomi sırasında gerektiğinde gaz vaya silikon yağı kullanımı, özellikle retina ile igili sorunları tedavi etmek ve iyileşmeyi desteklemek için uygulanan oldukça önemli bir adımdır. Bu maddeler, retina yerleştirildikten sonra onu yerinde tutmak, iyileşme ortamını sağlamak amacıyla kullanılır. Retinanın yırtık, dekolman, makula deliği gibi durumlarda düzgün bir şekilde yerine yapışmasını sağlar.

Gaz yamponatları zamanla emilir ve yerine göz sıvısı geçer. Geçici tampon etkisi sağlar. Uçucu olduğu için yüksek irtifa ve uçak yolculuğu gaz bitene kadar yasaktır. Göz içinde gaz tamponadı varsa, genelde baş pozisyonu önerilir (örneğin sıklıkla yüz üstü). Gaz yukarıya bası yapacağı için retinayı daha iyi destekler. Kendiliğinden emileceği için ek ameliyat gerekmez. Görme alanı gaz çekildikçe yavaşça gelir. İlk haftalarda görüş çok bulanıktır. Baş pozisyonu zordur, uyum gerektirir.

Silikon yağı , gazdan farklı olarak emilmez, gözde kalıcıdır. Genelde karmaşık retina vakalarında tercih edilir. 2-6 ay sonra ikinci bir ameliyatla çıkarılır. Uzun süreli retinaya destek sağlanması gerektiğinde avantajlıdır. Uçak yolculuğu mümkündür. Baş pozisyonu daha esnektir. Ameliyat sonrasındaki erken dönemlerde görme kalitesi gazdaki kadar kötü etkilenmez. Silikon yağının uzun süreli göz içinde kalması göz tansiyonunu yükseltebilir ve katarakta neden olabilir.

Vitrektomi Cerrahi sonrası kontroller ne sıklıkta yapılır?

Vitrektomi cerrahi sonrası kontrollerin sıklığı, hastanın durumu, yapılan işlemlerin nedeni ve kullanılan tamponada göre değişebilir. Ancak genel takip planı ameliyat sonrası 1. gün, 1. hafta ve 1. ay, 3. ay ve 6. ay şeklindedir. Göz durumu stabilleşince 6-12 ayda bir muayene uygundur. Her hasta için kişisel durumlar değişebileceği için doktorunuzun önerdiği kontrol aralıkları önceliklidir.

Sigorta karşılar mı?

Eğer özel sağlık sigortanız varsa, poliçenizde göz cerrahisi veya yatarak tedavi teminatı yer alıyorsa, vitrektomi ameliyatı çoğu zaman kapsam dahilindedir. Poliçenizde bekleme süresi (genelde ilk yıl) varsa, bu süredeki işlemeler kapsam dışı olabilir. Bazı sigortalar önceden onay (provizyon) ister

“Vitrektomi cerrahisi, modern teknoloji ve deneyimli bir göz hekimi tarafından uygulandığında genellikle güvenli ve başarılı sonuçlar verir. Tüm sorularınız ve kişisel durumunuza özel bilgilendirme için bizimle iletişime geçebilirsiniz.”