Retina dekolmanı, gözün arka kısmında bulunan retina tabakasının altındaki dokudan ayrılması durumudur. Bu ayrılma, retinanın normal işlevini bozarak görme kaybına yol açabilir. Acil tedavi gerektiren ciddi bir göz rahatsızlığıdır.
Retina Dekolmanı Çeşitleri
Retina dekolmanının çeşitli tipleri vardır. Bunlar yırtıklı retina dekolmanı, traksiyonel (çekintili) retina dekolmanı, eksüdatif (sızıntılı) retina dekolmanıdır.
Yırtıklı Retina Dekolmanı
En sık retina yırtığına bağlı yırtıklı retina dekolmanı görülür. Göz içindeki jelimsi sıvı (vitreus), 50 yaş sonrası retinadan ayrılmaya başlar. Bu çoğu insanda görülen olağan bir durumdur. Vitreus yerinden ayrılırken sıkı yapışık olduğu bölgelerde retinayı yırtılabilir. Oluşan retina yırtığından, göz içi sıvısı geçerek retinanın altına sızar ve onu yerinden ayırır.
Traksiyonel (Çekintili) Retina Dekolmanı
Çoğunlukla diyabet (şeker) hastalarında görülür. Retinanın üzerinde veya çevresinde çekinti yapan zarlar veya damarlar oluşur. Bu zarlar zamanla büzüşerek retinayı yukarı doğru çeker ve yerinden ayırır. Yırtık olmadan gelişir. Bu dekolman, görme merkezine ulaşırsa körlükle sonuçlanabilir.
Eksüdatif (Sızıntılı) Retina Dekolmanı
Daha nadir görülür. Retinanın altında iltihap, tümör veya damar hastalığı gibi nedenlerle sıvı birikir. Bu sıvı, retina altında birikerek retina tabakasını yukarı iter. Bu durumda yırtık ya da çekinti yoktur. Dekolmana neden olan hastalığın tedavi edilebilmesi durumunda kaybolabilir.
Retina Dekolmanı Risk Faktörleri
Bazı kişiler retina yırtığı ve retina dekolmanı açısından daha yüksek risk altındadır. Bu faktörler şunlardır:
- Yüksek miyopi (özellikle -6 ve üzeri): Göz küresi uzadıkça retina incelir ve yırtılma riski artar.
- İleri yaş: Genellikle 50 yaş üstünde görülme riski artar, çünkü yaşla birlikte vitreus jeli çekilmeye başlar. Vitreus jeli çekilirken sıkı yapışık olduğu bölgelerde retina yırtılabilir.
- Göz travması: Darbeler ve çarpmalar sonucu retina yırtığı gelişebilir.
- Önceden geçirilmiş retina dekolmanı: Bir gözde görülmüşse, diğer gözde olma riski artar.
- Göz içi ameliyatlar (örneğin katarakt cerrahisi): Özellikle komplike ameliyatlardan sonra risk artabilir.
- Aile öyküsü: Genetik yatkınlık önemli bir faktördür.
Retina Dekolmanı Erken Uyarı İşaretleri
Retina yırtığı ve retina dekolmanının bazı önemli belirtileri vardır. Bu işaretler erken dönemde fark edilirse, göz muayenesiyle retina yırtığı saptanabilir ve lazer tedavisi sayesinde retina dekolmanı oluşmadan önlenebilir. Erken müdahale, görme kaybını engellemek açısından hayati önem taşır.
Ani Işık Çakmaları (Fotopsi)
Gözün kenarında ya da bir köşesinde aniden oluşan şimşek çakması benzeri parlak ışıklar şeklinde görülür. Genellikle karanlıkta ya da göz hareket ettikçe hissedilir. Retina çekildiğinde sinir hücreleri uyarılır ve bu, ışık çakması olarak algılanır.
Uçuşan Cisimler (Floaters)
Göz önünde sinek gibi gezen siyah noktalar, ipliksi şekiller veya lekeler olarak görülür. Normalde de olabilir, ancak ani artış retina yırtığının habercisi olabilir.
Görme Alanında Perde veya Gölge Hissi
Görme alanının bir kenarından içeri doğru giren karanlık gölge veya perde hissi oluşur. Yukarıdan, aşağıdan ya da yandan başlayabilir. Bu bulgu dekolmanın ilerlediğini gösterir ve acil müdahale gerektirir.
Görme Netliğinde Azalma
Bir anda görmenin bulanıklaşması, okumanın zorlaşması veya görüntüde dalgalanma hissi. Retina ayrıldığında o bölgeyle ilgili görme kaybolmaya başlar.
Retina Dekolmanından Korunma Yolları ve Öneriler
Retina dekolmanı her zaman tamamen önlenemeyebilir ama riskleri azaltmak, erken tanı koymak ve görmeyi korumak için bazı önlemler almak mümkündür.
Özellikle miyoplar, ailesinde retina dekolmanı öyküsü olanlar, diyabet hastaları ve 50 yaş üzeri bireyler yılda en az 1 kez göz muayenesi olmalıdır. Retina yırtıkları erken dönemde tespit edilirse, lazer tedavisiyle, dekolman oluşmadan durdurulabilir.
Retina Dekolmanında Erken Teşhisin Önemi
Retina dekolmanı, görmeyi sağlayan retina tabakasının yerinden ayrılmasıyla oluşan ve acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi bir göz hastalığıdır. Tedavi edilmediği takdirde, ayrılan retina bölgesinde kalıcı görme kaybı gelişebilir ve bu kayıp geri döndürülemez. Özellikle ani gelişen ışık çakmaları, uçuşan cisimler ya da görme alanında perde inmesi gibi belirtiler, retina dekolmanının habercisi olabilir.Bu durum gecikmeden müdahale edilmesi gereken bir göz acilidir. Erken tanı ve tedavi, görmenin korunması açısından hayati önem taşır.
Diğer Yazılar
Retina Dekolmanı Risk Faktörleri
Sarı Nokta Hastalığı (Makula Dejenerasyonu) Nedir?
Vitrektomi Cerrahisi Nedir?
Göz İçi Mercek Kayması
Katarakt Cerrahisi
